Wie zijn billen verbrand…...Onverwachte effecten van het eigen risico (Han Mulder)

 
Wie zijn billen verbrand…...Onverwachte effecten van het eigen risico (Han Mulder)
Laatst was ik met een paar collega’s in discussie over effecten van zorgmijding. Eén collega vertelde dat hij steeds vaker meemaakte dat mensen onderzoek weigerden. Op zich was dit al bekend, maar hij gaf een voor mij onverwacht voorbeeld. Hij waarschuwde namelijk iedere patiënt dat tegenwoordig verdere onderzoek (verwijzing naar ziekenhuis, bloedonderzoek etc.) de patiënt geld ging kosten in de vorm van eigen risico. Alleen het bezoek aan de huisarts zelf ging niet ten koste van het eigen risico.

Waarom was hij hier zo alert op geworden? Een patiënt had een klacht ingediend, omdat hij van tevoren niet had gezegd dat een urinekweek, een volstrekt rationele handeling bij vermoeden op resistentie, ook van het eigen risico af ging. Dit op zich is al opmerkelijk, maar dat zijn patiënten ook afzagen van pathologisch onderzoek na het verwijderen van een verdachte moedervlek, dat heb ik zelf nog nooit ondervonden. Ik betrapte me er zelfs op dat ik dit nooit van tevoren aankondigde en dat ik het standaard liet uitvoeren.

Hoe verhoudt dit zich met goed medisch hulpverlenerschap? Wat zouden dermatologen en de KNMG van deze zaken vinden? Zouden handelingen die voortvloeien uit goed medisch hulpverlenerschap niet per definitie buiten het eigen risico moeten vallen? Naast het macro-economische effect van een patiënt die met urosepsis (uitgezaaide infectie vanuit de urinewegen) moet worden opgenomen (bij geen kweekcontroles van urine) of uitzaaiende moedervlekkanker (bij geen pathologische controle moedervlekken) heeft dit ook veel impact op de individuele patiënt. Moeten we dan tegen deze patiënten zeggen: “had u maar niet zo’n krent moeten zijn toen ik het u aanbood?”

Wie zijn billen brand… Het zijn de consequenties van het bewust handelen door een handelsbekwame patiënt, aldus de huidige politieke wind in Den Haag.

Maar waar ligt dan de grens? Ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat we hier tegen een weeffout van het op zich prima idee van basis- en aanvullende zorg aanlopen. Grof te herleiden van noodzakelijke tot respectievelijk luxe zorg. Enig paternalisme hoort nu eenmaal bij een bepaalde graad van civilisatie. Namelijk op het moment dat wilsbekwaamheid niet gelijk staat aan verantwoorde besluiten nemen.  De verantwoording laten bij de individuele patiënt wordt vanuit dat perspectief maatschappelijk onverantwoord. We laten mensen ook geen 200 km/uur op de snelweg rijden om achteraf te zeggen, eigen schuld dat je jezelf doodrijdt. Ik zou de beleidsmakers in overweging willen geven, om onderzoek dat in de eerste lijn gebeurt niet onder het eigen risico te laten vallen om dit soort negatieve uitwassen te voorkomen. Verder zal het de substitutie ook sterk stimuleren aangezien de tweede lijn per definitie wel onder het eigen risico valt.